Widzenie w areszcie śledczym to dla rodziny i bliskich często jedyna realna możliwość kontaktu z tymczasowo aresztowanym. Dla większości osób jest to sytuacja zupełnie nowa, stresująca i pełna znaków zapytania: jak wygląda widzenie z tymczasowo aresztowanym, jak często może się odbywać, kto w ogóle może wejść na teren aresztu i co można zabrać na widzenie do aresztu.
W tym wpisie – przygotowanym przez Kancelarię Adwokacką Majchrzak Panas z Wrocławia, specjalistów od spraw związanych z aresztem tymczasowym i widzeniami – krok po kroku wyjaśnimy, na jakich zasadach odbywa się widzenie w areszcie śledczym. Odpowiemy na najczęstsze pytania: jak załatwić widzenie w areszcie śledczym, jak złożyć wniosek o widzenie z tymczasowo aresztowanym, ile trwa widzenie w areszcie i ile osób może uczestniczyć w spotkaniu. Omówimy także, co można wnieść na teren jednostki – czy możliwe jest przekazanie dokumentów do podpisu, przyniesienie gazet, książek, zeszytu do notatek, a nawet poczęstunku.
Widzenia z tymczasowo aresztowanym – podstawy
Zasadą jest, że tymczasowo aresztowany uzyskuje widzenie po wydaniu zarządzenia o zgodzie na widzenie przez organ, do którego dyspozycji pozostaje. Tymczasowo aresztowany ma ustawowe prawo do co najmniej jednego widzenia w miesiącu z osobą najbliższą, pod warunkiem uzyskania zgody organu dysponującego.
Kto udziela zgody na widzenie?
Na etapie postępowania przygotowawczego zgody na widzenie (pozwolenie na widzenie w areszcie śledczym) udziela prokurator, do którego dyspozycji pozostaje tymczasowo aresztowany.
Gdy sprawa trafi już do sądu (etap jurysdykcyjny), zgody udziela sąd, do którego wniesiono akt oskarżenia (prezes sądu, przewodniczący wydziału lub sędzia – zgodnie z regulaminem urzędowania sądów powszechnych).
W praktyce oznacza to, że po przejściu z etapu przygotowawczego na sądowy zmienia się organ procesowy uprawniony do wyrażania zgody na widzenia, co jest istotne przy ponawianiu wniosków o widzenia.
Jeżeli tymczasowo aresztowany pozostaje do dyspozycji kilku organów, co do zasady wymagana jest zgoda każdego z nich, ale mogą one z góry ustalić inne zasady (np. że wystarcza zgoda jednego).
Widzenie w areszcie śledczym – od czego zacząć?
Najczęstsze pytania z jakimi się spotykamy dotyczą tego, jak załatwić pierwsze widzenie w areszcie śledczym i ile ono trwa.
Aby pierwsze widzenie w areszcie śledczym mogło się odbyć, trzeba uzyskać zarządzenie o zgodzie na widzenie od właściwego organu (prokuratora lub sądu). Najprostszym sposobem jest złożenie pisemnego wniosku do właściwego organu. Należy we wniosku jasno wskazać, jakiego osadzonego dotyczy, w tym poprzez podanie sygnatury akt sprawy. Następnie należy jednoznacznie przedstawić dane personalne wnioskodawcy:
- imię lub imiona i nazwisko,
- adres zamieszkania,
- numer telefonu kontaktowego,
- numer i serię dowodu tożsamości.
W uzasadnieniu należy dodatkowo wskazać, kim jest wnioskodawca dla osadzonego oraz dlaczego wnioskodawca domaga się widzeń, a nie jedynie kontaktu telefonicznego.
Sam czas trwania widzenia z tymczasowo aresztowanym nie jest wprost określony przepisami KKW – wynika z porządku wewnętrznego konkretnego aresztu i odpowiedniego stosowania regulacji dotyczących osób odbywających karę pozbawienia wolności; w praktyce widzenia trwają zwykle około 60 minut.
Warto mieć na uwadze, że zazwyczaj areszty wyznaczają konkretne dni i godziny na widzenia, a samo widzenie w areszcie śledczym odbywa się po wcześniejszej rezerwacji lub zgłoszeniu, zgodnie z regulaminem jednostki.
Jeśli masz wątpliwości, jak przygotowań wniosek, w tym jakie dane podać i jak uzasadnić konieczność wydania zarządzenia o zgodzie, skontaktuj się z zespołem Kancelarii Adwokackiej Majchrzak Panas. Pomożemy w przygotowaniu i złożenie stosownych wniosku oraz zapewnimy bieżące doradztwo.
Zarządzenie o wyrażeniu zgody – co zawiera?
Zarządzenie o zgodzie na widzenie co do zasady uprawnia do jednorazowego widzenia, chyba że organ wprost wskaże, że wyraża zgodę na wielokrotne widzenie z tymczasowo aresztowanym. W praktyce możliwe jest zatem uzyskanie zgody na wielokrotne widzenie z tymczasowo aresztowanym, co ogranicza konieczność ponawiania wniosków (istotne np. przy długotrwałym śledztwie). Niemniej zgoda na wielokrotne widzenie pozostaje wyjątkiem od reguły, jeśli zatem chcesz uzyskać szerszą zgodę musisz odpowiednio uzasadnić swój wniosek.
Kto może starać się o widzenia i ile ich przysługuje?
Ustawowo gwarantowane jest co najmniej jedno widzenie w miesiącu z osobą najbliższą. Poza osobami najbliższymi możliwe są widzenia z innymi osobami (np. partner życiowy, przyjaciel), ale każdorazowo wymagają one zgody organu dysponującego. Przepisy nie wprowadzają sztywnego miesięcznego limitu wszystkich widzeń – liczba dodatkowych widzeń zależy od decyzji organu i organizacji aresztu (dostępne terminy, porządek wewnętrzny).
W praktyce, jeżeli zależy Państwu na częstszym kontakcie, warto we wniosku o widzenie wskazać potrzebę częstszych odwiedzin (np. względy rodzinne, kwestie zarządu majątkiem, itp.).
Widzenia z osobami małoletnimi i dziećmi
Wniosek o widzenie małoletniego z tymczasowo aresztowanym może złożyć tylko jego przedstawiciel ustawowy. Małoletni mogą korzystać z widzeń wyłącznie pod opieką osoby pełnoletniej. Gdy osoba odwiedzająca nie ukończyła 15 lat, widzenie odbywa się z udziałem przedstawiciela ustawowego, pełnoletniej osoby najbliższej albo funkcjonariusza lub pracownika aresztu wyznaczonego przez dyrektora. Ten ostatni przypadek ma miejscy w zasadzie wtedy, gdy przedstawiciel ustawowy lub inna osoba pełnoletnia nie otrzymała zgody organu procesowego.
To oznacza, że widzenie z tymczasowo aresztowanym z udziałem dziecka jest możliwe, ale wymaga dodatkowej dbałości o stronę formalną. W takich sytuacjach wsparcie profesjonalnego pełnomocnika pomagającego rodzinie ułatwia bezpieczne i sprawne przeprowadzenie widzenia.
Sposób odbywania widzeń – szyba, krata, bezpośredni kontakt
Często spotykamy się z pytaniami: Czy widzenie w areszcie śledczym odbywa się przez szybę, czy można usiąść przy jednym stoliku?
Co do zasady widzenia odbywają się pod nadzorem funkcjonariusza Służby Więziennej w sposób uniemożliwiający bezpośredni kontakt tymczasowo aresztowanego z osobą odwiedzającą.
Organ dysponujący może jednak zarządzeniem zezwolić na widzenie w sposób umożliwiający bezpośredni kontakt (np. wspólne siedzenie przy stole, bez szyby).
Widzenie w sposób uniemożliwiający bezpośredni kontakt jest obligatoryjne m.in. w szczególnych kategoriach spraw oraz wtedy, gdy tego żąda osoba odwiedzająca (np. ze względów bezpieczeństwa).
W praktyce areszty śledcze przewidują różne rodzaje sal widzeń (z szybą, bez szyby, sale rodzinne) i to organ dysponujący oraz administracja jednostki decydują, z której formy można skorzystać.
Czy widzenia mogą być intymne i na osobności?
Przepisy KKW wymagają, by widzenia odbywały się pod nadzorem funkcjonariusza, ale nie przesądzają, że musi on stać tuż obok – nadzór może polegać także na dyskretnym monitorowaniu z pewnej odległości.
Umożliwienie bezpośredniego kontaktu (bez szyby) zależy od zgody organu i warunków jednostki; w praktyce zdarza się, że w określonych sytuacjach rodzinnych (np. długoletni brak kontaktu z dziećmi) administracja stosuje bardziej „rodzinną” formułę widzenia.
Widzenia o charakterze typowo intymnym, znane z niektórych systemów jako widzenia małżeńskie, nie są przewidziane jako standardowe uprawnienie tymczasowo aresztowanego; ich dopuszczalność zależy od praktyki konkretnego aresztu i zgody organu.
Warto, by już we wniosku o widzenie z tymczasowo aresztowanym wskazać szczególne okoliczności rodzinne i poprosić o widzenie w miarę możliwości zapewniające prywatność – takie argumenty dobrze przygotowuje profesjonalny pełnomocnik.
Pozwolenie na widzenie w areszcie śledczym – jednorazowe czy wielokrotne?
Zarządzenie o zgodzie na widzenie co do zasady uprawnia do jednorazowego widzenia.
Organ dysponujący może jednak wprost wskazać, że zgoda ma charakter wielokrotny (np. na czas postępowania), co pozwala na wielokrotne widzenie z tymczasowo aresztowanym bez każdorazowego składania wniosku.
W praktyce możliwość uzyskania zgody wielokrotnej zależy od oceny organu co do wpływu widzeń na dobro postępowania karnego; pomoc specjalisty od prawa karnego wykonawczego zwiększa szansę na odpowiednie uzasadnienie wniosku.
Odmowa widzenia i środki zaskarżenia
W odniesieniu do widzeń z osobą najbliższą odmowa może nastąpić tylko wtedy, gdy istnieje uzasadniona obawa, że widzenie będzie służyło bezprawnemu utrudnianiu postępowania lub popełnieniu przestępstwa.
Na zarządzenie o odmowie wyrażenia zgody na widzenie z osobą najbliższą przysługuje zażalenie.
W przypadku odmowy widzenia z inną osobą niż najbliższa stosuje się tryb skargi do sądu penitencjarnego.
Dobrze sporządzone zażalenie lub skarga, poparte argumentacją prawną i odniesieniem do praktyki orzeczniczej, znacząco zwiększają szansę, że widzenie w areszcie śledczym jednak zostanie umożliwione.
Widzenie obrońcy z tymczasowo aresztowanym i kontakt z obrońcą
Kontakt obrońcy z tymczasowo aresztowanym jest traktowany w sposób uprzywilejowany – wynika to z prawa do obrony; widzenia z obrońcą mają umożliwiać swobodne omówienie sprawy.
Spotkania z obrońcą odbywają się z reguły bez obecności innych osób, a zakres ewentualnej kontroli (np. czy funkcjonariusz pozostaje w zasięgu słuchu) zależy od szczególnej regulacji dotyczącej kontaktu aresztowanego z obrońcą w toku postępowania karnego.
Jeżeli potrzebny jest wniosek obrońcy o widzenie z tymczasowo aresztowanym – wzór takiego pisma można przygotować indywidualnie, uwzględniając konkretną sprawę.
Co można zabrać na widzenie do aresztu?
Kodeks karny wykonawczy nie zawiera szczegółowego katalogu przedmiotów dopuszczalnych na widzeniu; kwestie te reguluje porządek wewnętrzny danego aresztu, ustalany przez dyrektora.
Co do zasady do sali widzeń nie można wnosić urządzeń elektronicznych (telefonów, laptopów, tabletów, dyktafonów), a wiele aresztów zabrania także wnoszenia wszelkich toreb, plecaków, napojów czy żywności.
Prasę, książki lub komiksy z reguły przekazuje się w formie paczki zgodnie z odrębnymi zasadami (limit paczek, waga, rodzaj rzeczy), a nie bezpośrednio na sali widzeń.
Wniesienie poczęstunku na samo widzenie (np. domowego jedzenia) jest co do zasady niedopuszczalne; możliwość zakupu artykułów w kantynie przysługuje samemu tymczasowo aresztowanemu zgodnie z regulaminem.
Dlatego na pytanie „co można zabrać na widzenie do aresztu” najuczciwsza odpowiedź brzmi: przede wszystkim dokument tożsamości i decyzję o zgodzie na widzenie, a każdorazowo warto wcześniej sprawdzić, jakie są szczegółowe zasady w danej jednostce.
Dokumenty na widzeniu, podpisy, notowanie
Przepisy KKW nie wykluczają wprost wnoszenia dokumentów na widzenie, ale podlegają one kontroli Służby Więziennej; porządek wewnętrzny aresztu i praktyka organu dysponującego przesądzą, czy dokumenty zostaną dopuszczone.
W relacji z obrońcą przekazanie dokumentów i uzyskanie podpisu bywa traktowane bardziej liberalnie, jako element wykonywania prawa do obrony; w wielu aresztach dopuszcza się podpisanie pełnomocnictw, oświadczeń czy pełnomocnictw procesowych podczas widzenia z obrońcą.
Możliwość sporządzania notatek (np. w zeszycie) podczas widzenia zależy od praktyki jednostki; co do zasady widzenie z obrońcą powinno umożliwiać prowadzenie notatek i przygotowanie obrony.
Jeśli planują Państwo omówić z aresztowanym ważne dokumenty lub uzyskać jego podpis, warto wcześniej skonsultować się z aresztem albo zlecić to profesjonalnemu pełnomocnikowi, który zna praktykę danej jednostki.
Podsumowanie
Widzenia z tymczasowo aresztowanym są możliwe, ale zależą od wielu czynników, w tym zgody właściwego organu i zasad ustalonych przez dany areszt śledczy. Aby uniknąć problemów, trzeba poprawnie złożyć wniosek o widzenie z tymczasowo aresztowanym, sprawdzić, co można zabrać na widzenie do aresztu i jak w praktyce wygląda widzenie w areszcie śledczym.
Jeżeli nie wiesz, jak załatwić widzenie w areszcie śledczym albo obawiasz się odmowy, Kancelaria Adwokacka Majchrzak Panas we Wrocławiu może przygotować wniosek, pomóc w kontaktach z organem prowadzącym sprawę i zadbać o to, by kontakt z bliską osobą był realnie możliwy.
