Przedawnienie roszczeń cywilnych odgrywa w praktyce obrotu prawnego ogromną rolę. Dla dłużnika stanowi skuteczną ochronę przed dochodzeniem starych długów, a dla wierzyciela bywa źródłem poważnych problemów. Często nawet zasadne roszczenie – np. o zapłatę, odszkodowanie, niezapłacona faktura czy zwrot pożyczki – może stać się przeterminowane i niewykonalne. Właśnie dlatego tak duże znaczenie mają mechanizmy, które pozwalają wpływać na bieg terminu przedawnienia roszczeń cywilnych, czyli przerwanie biegu przedawnienia oraz zawieszenie biegu przedawnienia.
W praktyce adwokatów z Kancelarii Adwokackiej Majchrzak Panas we Wrocławiu spotykamy się z pytaniami klientów: „Czy mój dług się przedawnił? Jak przerwać bieg przedawnienia zobowiązań cywilnych?„. Zrozumienie, kiedy bieg terminu można przerwać, a kiedy zawiesić, ma bezpośredni wpływ na wybór strategii procesowej i szanse powodzenia w sprawy w sądzie.
W tym wpisie wyjaśniamy co to jest przerwanie i zawieszenie terminu przedawnienia roszczeń cywilnych, kiedy dochodzi do przerwania biegu przedawnienia, jak liczyć termin przedawnienia, jak przerwać bieg przedawnienia roszczenia oraz praktyczne możliwości i pomoc prawną adwokata w wyegzekwowaniu długu.
Przedawnienie roszczeń cywilnych – definicja i terminy
Przedawnienie długów polega na tym, że po upływie określonego w ustawie czasu dłużnik może uchylić się od spełnienia świadczenia, podnosząc zarzut przedawnienia. Roszczenie nie przestaje istnieć, lecz traci ono swój przymusowy charakter. W praktyce sądowej oznacza to, że nawet jeżeli wierzyciel ma rację co do meritum sprawy, sąd może oddalić powództwo, gdy pozwany skutecznie powoła się na przedawnienie.
Kiedy roszczenie się przedawnia i od kiedy liczy się bieg przedawnienia? Terminy przedawnienia zależą od rodzaju roszczenia. W ostatnich latach ustawodawca kilkukrotnie zmieniał przepisy, co komplikuje sytuację osób, które nie wiedzą, czy ich roszczenie jest jeszcze aktualne, czy bieg przedawnienia można jeszcze zatrzymać, przerwać lub zawiesić. Jakie są terminy przedawnienia? Zasadniczo terminy przedawnienia są określone w przepisach kodeksu cywilnego: ogólny termin wynosi sześć lat, natomiast dla niektórych roszczeń – trzy lata lub nawet mniej.
Co to jest przerwanie biegu przedawnienia?
Przerwanie biegu przedawnienia polega na tym, że dotychczasowy okres przedawnienia przestaje się liczyć, a po ustaniu przyczyny przerwania termin biegnie od początku. W praktyce oznacza to, że wszystkie dni, które upłynęły przed przerwaniem, nie są brane pod uwagę – prawidłowo podjęta czynność może „wyzerować” licznik i dać wierzycielowi pełen nowy termin na dochodzenie roszczenia.
Podstawą prawną jest art. 123 Kodeksu cywilnego. Stanowi on, że bieg przedawnienia przerywa się:
- przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia;
- przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje.
Z kolei art. 124 Kodeksu cywilnego stanowi, że po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo, a w razie przerwania przedawnienia przez czynność w postępowaniu przed sądem, innym organem albo przed sądem polubownym przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone.
Przerwanie biegu przedawnienia w praktyce – aktywne działanie wierzyciela
Na czym polega przerwanie biegu przedawnienia roszczeń cywilnych? Przerwanie biegu przedawnienia jest instytucją, która ma aktywny charakter. Oznacza to, że w większości przypadków wymaga ona konkretnego działania ze strony wierzyciela lub zachowania dłużnika. Na przykład wniesienie pozwu czy złożenie wniosku egzekucyjnego będą zdarzeniami przerywającymi bieg terminu przedawnienia.
Dodatkowo przerwanie przedawnienia może nastąpić jako uznanie roszczenia przez dłużnika. Z doświadczenia procesowego adwokata wynika, że uznanie długu nie zawsze musi mieć formę pisemnego oświadczenia – praktyka sądowa akceptuje także uznanie dorozumiane, np. przez częściową spłatę długu, prośbę o rozłożenie zobowiązania na raty, zaproponowanie planu spłat lub podpisanie ugody.
Kiedy dochodzi do przerwania biegu przedawnienia?
Z perspektywy adwokata warto wiedzieć, jak przerwać bieg przedawnienia roszczenia. Klienci naszej Kancelarii Adwokackiej we Wrocławiu podczas porad prawnych pytają, czy ugoda przerywa bieg przedawnienia, czy częściowa spłata długu przerywa przedawnienie oraz czy wniesienie pozwu przerywa bieg przedawnienia. Bieg terminu przedawnienia przerywa się m.in. przez:
- wniesienie pozwu o zapłatę lub wniosku o egzekucję,
- zgłoszenie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym,
- zawarcie ugody lub uznanie długu przez dłużnika (np. podpisanie aneksu).
- częściową spłatę zadłużenia przez dłużnika.
Zawieszenie biegu przedawnienia roszczeń cywilnych – ochrona w szczególnych sytuacjach
Zawieszenie biegu przedawnienia różni się od jego przerwania. W tym przypadku termin przedawnienia nie biegnie przez określony czas, ale po ustaniu przyczyny zawieszenia jest kontynuowany. Oznacza to, że czas, który upłynął przed zawieszeniem, nie przepada, lecz zostaje „zamrożony”. Instytucja ta ma charakter ochronny i znajduje zastosowanie w szczególnych relacjach lub sytuacjach, w których dochodzenie roszczeń byłoby utrudnione lub niemożliwe. W praktyce kancelarii adwokackiej zawieszenie biegu przedawnienia roszczeń cywilnych – zwłaszcza rodzinnych i opiekuńczych – ma kluczowe znaczenie.
Typowymi przykładami są relacje rodzinne, takie jak stosunki między małżonkami, czy między rodzicami a dziećmi przed osiągnięciem pełnoletności. Zawieszenie biegu przedawnienia występuje również w odniesieniu do osób niemających pełnej zdolności do czynności prawnych oraz w przypadkach, gdy dochodzenie roszczenia jest niemożliwe z przyczyn obiektywnych (np. siła wyższa).
Kiedy dochodzi do zawieszenia biegu przedawnienia?
Kodeks cywilny wprost reguluje, co zawiesza bieg przedawnienia. Zgodnie z art. 121 Kodeksu cywilnego bieg przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu:
- co do roszczeń, które przysługują dzieciom przeciwko rodzicom – przez czas trwania władzy rodzicielskiej;
- co do roszczeń, które przysługują jednemu z małżonków przeciwko drugiemu – przez czas trwania małżeństwa;
- co do roszczeń, które przysługują osobom niemającym pełnej zdolności do czynności prawnych przeciwko osobom sprawującym opiekę lub kuratelę – przez czas sprawowania przez te osoby opieki lub kurateli;
- co do wszelkich roszczeń, gdy z powodu siły wyższej uprawniony nie może ich dochodzić przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw danego rodzaju – przez czas trwania przeszkody;
- co do roszczeń objętych umową o mediację – przez czas trwania mediacji;
- co do roszczeń objętych wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej – przez czas trwania postępowania pojednawczego.
Przerwanie biegu przedawnienia i zawieszenie biegu przedawnienia – skutki
Najważniejszym skutkiem przerwania biegu przedawnienia jest to, że cały dotychczasowy okres przedawnienia jest kasowany, a nowy termin biegnie od początku. Ma to ogromne znaczenie, szczególnie w sprawach, w których roszczenie jest wysokie lub skomplikowane dowodowo. Wierzyciel zyskuje dodatkowy czas na zgromadzenie dowodów, przygotowanie pozwu i zaplanowanie strategii procesowej. Z punktu widzenia wierzyciela jest to rozwiązanie bardzo korzystne, jednak wymaga precyzyjnego działania i znajomości przepisów. Błędy formalne mogą spowodować, że czynność nie wywoła skutku przerwania, dlatego tak istotna jest wiedza, co przerywa bieg przedawnienia, a co zawiesza bieg przedawnienia.
Zawieszenie biegu przedawnienia również chroni interes wierzyciela. Najważniejszym skutkiem zawieszenia biegu przedawnienia jest wstrzymanie upływu terminu przedawnienia na czas trwania określonej przyczyny. Oznacza to, że okres, który upłynął przed zawieszeniem, nie jest tracony ani „kasowany”, lecz pozostaje zawieszony, a po ustaniu przyczyny zawieszenia bieg terminu przedawnienia jest kontynuowany. Z doświadczenia adwokata specjalizującego się w sprawach cywilnych wynika, że zawieszenie biegu przedawnienia daje wierzycielowi dużo dodatkowego czasu na przygotowanie dowodów, pozwu o zapłatę, a tym samym skuteczne dochodzenie roszczenia i odzyskanie pieniędzy.
Przerwanie i zawieszenie biegu przedawnienia – różnice
Czy wiesz, jakie są praktyczne różnice między przerwaniem a zawieszeniem biegu przedawnienia? Choć obie instytucje dotyczą wpływu czynności na termin przedawnienia, ich skutki są diametralnie różne. Przerwanie biegu przedawnienia prowadzi do zatrzymania biegu przedawnienia przez czynność i po jej dokonaniu rozpoczęcia biegu terminu od nowa. Natomiast zawieszenie biegu terminu przedawnienia jedynie wstrzymuje jego upływ na czas trwania określonej przeszkody. Przerwanie przedawnienia ma charakter dynamiczny i najczęściej wymaga aktywnego działania wierzyciela, podczas gdy zawieszenie może mieć obie te postacie: działa automatycznie w określonych przez ustawę sytuacjach lub również jest skutkiem aktywnego działania wierzyciela, np. zawezwanie do próby ugodowej. Jak widać rozbieżności są istotne, dlatego warto wiedzieć, czym różni się przerwanie od zawieszenia biegu przedawnienia.
Z punktu widzenia osoby dochodzącej roszczenia cywilnego warto dopilnować terminowego dochodzenia roszczeń oraz skontaktować się z adwokatem, gdy termin przedawnienia zbliża się do końca. Z doświadczenia prawników z Kancelarii Adwokackiej Majchrzak Panas – Adwokat Wrocław wynika, że większe znaczenie praktyczne ma przerwanie biegu przedawnienia roszczeń cywilnych. To właśnie ono pozwala realnie wydłużyć czas na skuteczne dochodzenie należności, o ile zostanie zastosowane prawidłowo i w odpowiednim momencie. Warto jednak pamiętać, że w skrajnych przypadkach nawet zawieszenie biegu przedawnienia jest skuteczne, ponieważ wstrzymuje bieg terminu przedawnienia i daje czas na przygotowanie sprawy o zapłatę i złożenie pozwu po zawezwaniu do próby ugodowej.
Przerwanie biegu przedawnienia – najczęstsze pułapki
W praktyce adwokackiej bardzo często spotyka się sytuacje, w których wierzyciel był błędnie przekonany, że podjął skuteczne działania, podczas gdy w rzeczywistości termin przedawnienia zapłaty upłynął. Jednym z najczęstszych błędów jest przekonanie, że zwykłe wezwanie do zapłaty wysłane do dłużnika przerywa bieg przedawnienia. W praktyce nie prowadzi ono do przerwania biegu przedawnienia, choć w odpowiedzi może dojść do uznania długu. Nie bez znaczenia jest również fakt, że przepisy dotyczące przedawnienia były nowelizowane, a ich stosowanie często wymaga analizy przepisów przejściowych.
W takich sytuacjach pomoc doświadczonego adwokata zajmującego się sprawami cywilnymi we Wrocławiu pozwala uniknąć kosztownych błędów, gdyż kompleksowo wyjaśni, jak skutecznie przerwać bieg przedawnienia. Z perspektywy adwokata prowadzącego sprawy cywilne we Wrocławiu do najczęstszych problemów należą:
- błędna ocena momentu rozpoczęcia biegu przedawnienia,
- mylenie przerwania biegu przedawnienia z zawieszeniem,
- traktowanie wezwania do zapłaty jako automatycznego środka przerywającego przedawnienie (wezwanie do zapłaty a przedawnienie),
- podejmowanie czynności, które nie wywołują skutków prawnych w postaci przerwania biegu przedawnienia,
- nieuwzględnianiem przepisów przejściowych po zmianach ustawowych,
- opóźnianiem decyzji o skierowaniu sprawy o zapłatę na drogę sądową,
- brak konsultacji z adwokatem specjalizującym się w sprawach cywilnych.
Pomoc profesjonalnego pełnomocnika pozwala wskazać właściwe środki w czasie i formie, które rzeczywiście zabezpieczą prawa wierzyciela.
Kiedy warto skorzystać z pomocy prawnej adwokata?
Przerwanie i zawieszenie biegu przedawnienia to zagadnienia pełne szczegółów i zagrożeń. Nieprawidłowe działanie może pozbawić wierzyciela możliwości skutecznego dochodzenia roszczeń. Każda sprawa, w której pojawia się ryzyko przedawnienia roszczenia, powinna zostać skonsultowana z prawnikiem – specjalistą jak najszybciej.
Co zrobić, gdy roszczenie jest bliskie przedawnienia? W praktyce Kancelarii Adwokackiej we Wrocławiu często okazuje się, że szybka reakcja i prawidłowo sformułowany pozew o zapłatę decydują o skuteczności dochodzenia roszczeń. Adwokat:
- oceni, czy roszczenie jest aktualne,
- zaproponuje optymalną strategię,
- doradzi jak przerwać bieg przedawnienia, zawiesić bieg przedawnienia lub zabezpieczyć roszczenie na przyszłość.
- zabezpieczy interesy klienta na etapie przedsądowym i sądowym.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Czy wezwanie do zapłaty przerywa bieg przedawnienia?
Nie. Samo wezwanie do zapłaty nie powoduje przerwania biegu przedawnienia. - Czy mediacja przerywa bieg przedawnienia roszczeń cywilnych?
Wszczęcie mediacji prowadzi do zawieszenia biegu przedawnienia. - Czy częściowa spłata długu ma znaczenie?
Tak, może zostać potraktowana jako dorozumiane uznanie roszczenia i skutkować przerwaniem biegu przedawnienia. - Czy sąd zawsze uwzględnia przedawnienie i bada z urzędu?
W większości spraw cywilnych sąd uwzględnia przedawnienie wyłącznie na zarzut dłużnika. - Kiedy warto skontaktować się z adwokatem?
Najlepiej przed upływem terminu przedawnienia, a nie po jego przekroczeniu. - Jak sprawdzić, czy dług się przedawnił?
Sprawdź datę wymagalności i dodaj odpowiedni termin przedawnienia danego roszczenia. Jeżeli nie wiesz jak – skontaktuj się z dobrym adwokatem. - Co z przedawnieniem, jeśli dłużnik jest w upadłości?
Bieg terminu przedawnienia zawiesza się do zakończenia postępowania o upadłość.
Sprawa cywilna o zapłatę i przedawnienia roszczeń – adwokat i pomoc prawna
Przerwanie i zawieszenie biegu przedawnienia zobowiązań cywilnych mają ogromne znaczenie praktyczne i decydują o powodzeniu lub porażce całej sprawy. Choć na pierwszy rzut oka mogą wydawać się proste, w rzeczywistości wymagają dokładnej analizy przepisów i stanu faktycznego. Jeżeli prowadzisz sprawę cywilną o zapłatę lub masz wątpliwości co do przedawnienia roszczenia, konsultacja z doświadczonym adwokatem we Wrocławiu może okazać się kluczowa.
W naszej Kancelarii Adwokackiej we Wrocławiu wielokrotnie pomogliśmy odzyskać należne pieniądze przerywając terminy przedawnienia w kluczowych momentach. Nie ryzykuj – skontaktuj się z doświadczonym adwokatem – Kancelaria Adwokacka Majchrzak Panas zapewni profesjonalną pomoc prawną i pomoże uniknąć przedawnienia roszczenia.
